Wypadek w pracy. Komu należy się odszkodowanie?

Wypadek w pracy. Komu należy się odszkodowanie?
Źródło: Monika Rosmanowska 28 lutego 2017

Co roku w Polsce dochodzi do kilkudziesięciu tysięcy wypadków przy pracy. Podpowiadamy, jakie świadczenia przysługują poszkodowanym z tytułu ubezpieczenia wypadkowego i jak pracodawcy mogą się zabezpieczyć na wypadek dodatkowych roszczeń odszkodowawczych

Wypadki w liczbach

Podczas rutynowego obchodu stadionu w województwie warmińsko-mazurskim pracownik zauważył otwartą bramę. Gdy próbował ją zamknąć, ta przewróciła się na niego, łamiąc mu biodro i żebra. Na Dolnym Śląsku na budowie hali produkcyjnej transportowany przez żuraw pojemnik z betonem uderzył dwóch mężczyzn. Z ciężkimi obrażeniami zostali przewiezieni do szpitala. W Łódzkiem na terenie budowy operator koparki wszedł do niezabezpieczonego wykopu o głębokości blisko dwóch metrów i został przysypany ziemią. Zmarł.

 Według danych Głównego Urzędu Statystycznego za trzy kwartały ubiegłego roku, zbieranych na podstawie przesyłanej przez pracodawców Statystycznej Karty Wypadku, na terenie kraju doszło do 55 730 zdarzeń. W zdecydowanej większości ze skutkiem lekkim. 307 osób doznało ciężkich obrażeń ciała, a 132 zmarły. 

 – Co roku maleje liczba poszkodowanych, którzy ulegli wypadkom o najcięższych skutkach. Stan warunków pracy w Polsce poprawia się, rośnie też świadomość pracowników w zakresie bezpiecznych technik wykonywania pracy i stosowania środków ochronnych. Ponad 10-letni okres członkostwa w Unii Europejskiej i stosowanie określonych wymagań prawnych w zakresie technicznego bezpieczeństwa pracy przynosi efekty – zapewnia Jakub Chojnicki, wicedyrektor Departamentu Nadzoru i Kontroli Głównego Inspektoratu Pracy.

Komu ubezpieczenie wypadkowe?

Według GUS najczęstszą przyczyną wypadków (blisko 60 proc.) jest nieprawidłowe zachowanie pracownika. Także Państwowa Inspekcja Pracy, wśród powodów wystąpienia badanych przez siebie zdarzeń, wskazuje czynnik ludzki: niedostateczną koncentrację uwagi na wykonywanej czynności i lekceważenie zagrożenia. Najczęściej towarzyszy temu brak nadzoru ze strony przełożonych, brak instrukcji posługiwania się narzędziami pracy czy niewłaściwe przeszkolenie w dziedzinie bhp.

Każdy pracownik, który podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu emerytalnemu lub rentowemu, musi być objęty także ubezpieczeniem wypadkowym. Składkę opłaca pracodawca. Świadczenia z funduszu wypadkowego przysługują tym, których wypadek został uznany przez powołany przez pracodawcę zespół powypadkowy za wypadek przy pracy. Przyznaje je ZUS na podstawie protokołu powypadkowego (dla osób zatrudnionych na umowę o pracę) lub karty wypadku (w przypadku m.in. zatrudnienia poszkodowanego na umowę agencyjną, zlecenie czy dzieło) opisujących m.in. okoliczności i przyczyny zdarzenia. 

Poszkodowany ma prawo m.in. do zasiłku chorobowego, świadczenia rehabilitacyjnego, renty z tytułu niezdolności do pracy czy pokrycia kosztów leczenia. 

Po zakończeniu leczenia i rehabilitacji może się także starać o jednorazowe odszkodowanie za stały lub długotrwały uszczerbek na zdrowiu. Jego wysokość zależy od stopnia uszczerbku. Kwoty ustalane są co roku. Na podstawie obowiązujących do końca marca tego roku ZUS wypłaci 780 zł za każdy stwierdzony przez lekarza orzecznika procent uszczerbku i 13 649 zł z tytułu orzeczenia całkowitej niezdolności do pracy oraz samodzielnej egzystencji. Odszkodowanie przysługuje także rodzinie ubezpieczonego, który zmarł i wynosi 70 196 zł dla jego małżonka lub dziecka.

Alkohol dyskwalifikuje

Poszkodowany może jednak nie dostać świadczeń z ubezpieczenia wypadkowego. – Jeżeli wyłączną przyczyną wypadku było udowodnione naruszenie przez ubezpieczonego przepisów dotyczących ochrony życia i zdrowia,spowodowane przez niego umyślnie lub wskutek rażącego niedbalstwa. Świadczenia nie przysługują również ubezpieczonemu, który będąc w stanie nietrzeźwym, pod wpływem środków odurzających lub substancji psychotropowych, przyczynił się w znacznym stopniu do spowodowania wypadku – zwraca uwagę Wojciech Andrusiewicz, rzecznik prasowy ZUS.

Zastrzeżenie to nie dotyczy rodziny ubezpieczonego, która nawet w takim przypadku zachowuje prawo do świadczeń określonych w ustawie wypadkowej.

Inspektorzy pracy badający zdarzenia w pierwszych trzech kwartałach 2014 i 2015 roku stwierdzili 123 sytuacje, w których poszkodowany w chwili wypadku był pod wpływem alkoholu lub środków odurzających.

Proces z pracodawcą

Pracownik może się także starać o dodatkowe odszkodowanie od pracodawcy. Zasady działania określają przepisy Kodeksu Cywilnego. – Poszkodowany pracownik może ubiegać się o naprawienie szkody i zadośćuczynienie za doznaną krzywdę. Składnikiem odszkodowania w tym przypadku mogą być kwoty niezbędne do opłacenia kosztów leczenia i rehabilitacji, przyuczenia do nowego zawodu, dożywotnia renta w przypadku trwałego kalectwa, a także zadośćuczynienie za ból i cierpienie – wylicza Kamil Bara, Dyrektor Biura Ubezpieczeń Odpowiedzialności Cywilnej ERGO Hestii. – Przepisy prawa rozszerzają krąg uprawnionych do odszkodowania i zadośćuczynienia w sytuacji, kiedy w następstwie wypadku dojdzie do śmierci pracownika. Wtedy członkowie rodziny mogą ubiegać się o odszkodowanie z tytułu spadku stopy życiowej oraz wystąpić z roszczeniem o odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę – dodaje.

Najpierw jednak musi się zakończyć postępowanie o świadczenia na podstawie ustawy wypadkowej. Odszkodowanie od pracodawcy ma bowiem wyrównywać szkody i krzywdy, jakie pracownik poniósł w wyniku wypadku przy pracy i które w całości nie zostały pokryte z ubezpieczenia powypadkowego. Występując z określonymi roszczeniami do sądu, pracownik musi udowodnić swoje racje. Nie może się przy tym powoływać wyłącznie na fakt wypadku przy pracy, ale musi wykazać ciążącą na pracodawcy odpowiedzialność, a więc np. zaniedbanie obowiązków związanych z zapewnieniem pracownikowi bezpiecznych warunków pracy.

 – Świadomość pracowników w zakresie możliwości ubiegania się o odszkodowanie jest dość wysoka. Takie roszczenia są powszechną praktyką w przypadku wypadków ciężkich i śmiertelnych, czyli tych, które po stronie sprawcy mogą generować trudne do udźwignięcia koszty – wyjaśnia ekspert ERGO Hestii Kamil Bara.

OC dla pracodawcy

Pracodawca może się zabezpieczyć na okoliczność wypadku przy pracy. Ubezpieczenie OC pracodawcy jest elementem ubezpieczenia OC przedsiębiorstwa. W Polsce jest ono dostępne jako rozszerzenie ubezpieczenia OC z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej. 

– Poza funkcją sfinansowania poszkodowanemu pracownikowi należnego odszkodowania ubezpieczenie pełni również rolę zabezpieczenia kosztów prowadzenia obrony przedsiębiorcy przed roszczeniem, związanych np. z wykonaniem koniecznych ekspertyz czy zatrudnieniem prawników w przypadku obrony w procesie o odszkodowanie. Dodatkowo ubezpieczyciel wchodzi w rolę podmiotu, który bada samą zasadność roszczenia czy wartość szkody – zwraca uwagę Kamil Bara.

Jak postępować, gdy dojdzie do wypadku?

Obowiązki pracodawcy:

  1. Zapewnić poszkodowanemu pierwszą pomoc i wyeliminować zagrożenie, np. odcinając zasilanie energii elektrycznej.
  2. Zabezpieczyć miejsce wypadku przed dostępem osób niepowołanych.
  3. Zawiadomić o wypadku właściwego ze względu na miejsce zdarzenia inspektora Państwowej Inspekcji Pracy, a w przypadku wypadku śmiertelnego także prokuratora.
  4. Przeprowadzić postępowanie powypadkowe, w tym powołać zespół powypadkowy, który ustali okoliczności i przyczyny zdarzenia.

Obowiązki poszkodowanego:

  1. Zgłosić wypadek przełożonemu, jeśli jego stan zdrowia na to pozwala.
  2. Zgłosić ewentualne roszczenia z tytułu skutków wypadku bezpośrednio do ZUS lub do pracodawcy.
Poleć ten artykuł znajomym:
Udostępnij Tweetnij Wykop